Đừng tách người dân khỏi du lịch

Cập nhật:
Lượt xem: 2.747

Giải pháp để hoạt động du lịch tại Đường Lâm thực sự mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân là biến người dân thành chủ thể du lịch.

Xoay quanh câu chuyện chưa nguội về lá đơn xin trả lại danh hiệu Di sản của hơn 60 hộ dân ở Đường Lâm, các nhà khoa học, nhà quy hoạch, nhà quản lý và doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn. Theo đó, hướng giải quyết trước mắt và quan trọng được đưa ra là làm sao để người dân Đường Lâm nhìn thấy giá trị cả về kinh tế lẫn văn hóa mà danh hiệu Di sản đem lại.

Và đó chính là du lịch.

Phát triển du lịch từ cây lúa?

Đây là một trong những hướng đi nhận được sự ủng hộ cao của các chuyên gia và doanh nghiệp du lịch. Chủ nhân của ý tưởng và đề án này là TS Nguyễn Thu Hạnh – Chủ tịch Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững (STDe), người đã thành công trong việc phát triển hai sản phẩm du lịch độc đáo là: Hội An trong mùa mưa lũ Mưa Huế.

Khách đến làng cổ Đường Lâm sẽ không chỉ dừng ở việc tham quan mà sẽ được thụ hưởng các giá trị văn hóa làng cổ và trực tiếp trải nghiệm cuộc sống ở làng cổ

Điểm mấu chốt của đề án mà bà Thu Hạnh đưa ra là tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, mang tính địa phương cao. Theo đó, khách đến làng cổ Đường Lâm sẽ không chỉ dừng ở việc tham quan nhà cổ, đình chùa miếu mạo, mà sẽ được thụ hưởng các giá trị văn hóa làng cổ và trực tiếp trải nghiệm cuộc sống ở làng cổ.

Chủ trương của bà Hạnh là xây dựng một chuỗi các dịch vụ độc đáo với các cấp độ khác nhau phù hợp với cả đối tượng khách nội địa, khách quốc tế và khách quốc tế cao cấp. Một vài ý tưởng sản phẩm có tính khả thi cao và được đánh giá là dễ triển khai như: đưa du khách ra đồng cấy lúa, gặt lúa, thu hoạch hoa màu, bắt cua ốc… cùng người nông dân; tổ chức biểu diễn âm nhạc trên cánh đồng; dựng các nhà nghỉ dân dã kiểu chòi canh để du khách được ngủ đêm giữa cánh đồng; chế biến tại chỗ các món ăn đồng quê dân dã như ngô, khoai, châu chấu, chuột đồng, cá lóc nướng rơm; cung cấp các bữa ăn kiểu cung đình, kiểu hội làng và kiểu dân thường cho du khách được tìm hiểu về ẩm thực truyền thống; xây dựng tư liệu thuyết trình về cách xây nhà cổ của người địa phương; phát triển dịch vụ sản xuất đồ lưu niệm mô phỏng công cụ lao động - sinh hoạt nông thôn bằng rơm rạ, đá ong, nan tre...

Bà Vũ Kim Thu – Giám đốc Công ty Du lịch Làng cổ Đường Lâm nhận định: Các sản phẩm du lịch nông nghiệp kể trên có khả năng giữ chân du khách lưu trú từ 1-2 đêm, làm tăng nguồn thu từ dịch vụ và vào trực tiếp túi của người dân. Người dân có thể thu lời bằng việc kinh doanh trên chính cánh đồng của mình, cung cấp dịch vụ lưu trú và ăn uống tại nhà, bán đồ lưu niệm, bán sản vật địa phương như các loại bánh tẻ, bánh nếp, kẹo dồi, nước tương…

Về chính sách quản lý, nhiều chuyên gia cho rằng nên áp dụng một số cách làm của Hội An để kinh doanh du lịch tại Đường Lâm. Điển hình là việc quy hoạch các điểm tham quan để bán vé. Khách đến Đường Lâm mua các hạng vé khác nhau sẽ được tham quan số điểm khác nhau. Trong đó ngoài hạng mục kiến trúc công cộng cần phải thu phí các điểm nhà cổ.

Với cách này, chủ các ngôi nhà cổ sẽ được hưởng lợi trực tiếp bằng mỗi lượt khách tham quan. Từ đó họ sẽ tự giác ý thức về trách nhiệm duy trì giá trị làng cổ.

Bên cạnh đó, dịch vụ xe đạp và xích lô tham quan làng cổ cũng là giải pháp cần thiết để tránh tác động tiêu cực đến không gian chung, giảm ô nhiễm tiếng ồn và không khí, giảm thiểu ảnh hưởng đến kiến trúc cổ.

Lại vấn đề chính sách

Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội Trương Minh Tiến cho rằng việc sớm triển khai các sản phẩm du lịch bền vững từ nông nghiệp như gợi ý của STDe và các doanh nghiệp lữ hành là cần thiết. Song không thể ngay lập tức bắt tay ngay vào xây dựng sản phẩm nếu chưa chuẩn bị kỹ vấn đề con người và chính sách.

Ông Tiến dẫn chứng: để có một tour du lịch mùa lúa chín thực sự chuyên nghiệp, đáp ứng được khách quốc tế, thì người làm du lịch phải được đào tạo căn bản về ngoại ngữ, về giao tiếp, về cách chế biến món ăn hợp vệ sinh và đẹp mắt, thiết kế đồ lưu niệm…

Bên cạnh đó, người dân phải được tạo điều kiện hành chính thuận tiện để sửa sang nhà cửa trong giới hạn cho phép để có buồng phòng lưu trú cho khách, như xây nhà cấp 4 bằng vật liệu đá ong tự nhiên, tre nứa, với kiến trúc hài hòa với kiến trúc cổ… Bản thân người dân cũng phải được tuyền truyền thay đổi nhận thức về sự tiện nghi. Làm sao để người dân hiểu tiện nghi không nhất thiết phải là nhà cao tầng bê tông cốt thép, mà hoàn toàn có thể làm các mẫu nhà cấp 4 an toàn, thẩm mỹ bằng vật liệu tự nhiên.

Ngoài ra, ông Phạm Hùng Cường – Hiệu phó Trường Đại học Xây dựng - còn đặt ra yêu cầu đối với quy hoạch làng cổ để đảm bảo sự phát triển du lịch bền vững. Theo đó, để phát triển du lịch Đường Lâm, cần phải phát triển rộng ra các khu vực giáp với ranh giới bảo tồn nhằm đảm bảo sự kiểm soát đối với các dự án xung quanh, tránh tác động đến cảnh quan và văn hóa làng cổ.

Ông Cường cho biết, hiện đã có các dự án phát triển đô thị kéo dài đến sát sông Tích và dự kiến sẽ khai thác du lịch khu vực đồi Hổ Gầm. Những dự án này chắc chắn sẽ tác động đến lõi làng cổ, nhất là lối vào làng Mông Phụ.

Do đó, ông Cường khẳng định: “Nếu không bảo vệ được cảnh quan khu vực giáp ranh thì Đường Lâm sẽ dễ trở nên trơ trọi, lạc lõng, bị bao vây, khó xây dựng một hình ảnh làng cổ Việt Nam nên thơ, yên bình, có sức hấp dẫn du khách trong và ngoài nước”./.

Nguồn: : toquoc.vn