Khai thác, phát huy phải gắn chặt với quản lý và bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ (*)

Cập nhật:
Lượt xem: 3.106

Một trong những yếu tố quan trọng hấp dẫn khách quốc tế đến Việt Nam cũng chính là các di sản văn hóa. Các di sản văn hóa, đặc biệt là Di sản văn hóa thế giới (di sản vật thể) đồng thời cũng là những điểm du lịch nổi tiếng. Chính các di sản văn hóa sẽ góp phần quan trọng tạo nên thương hiệu điểm đến quốc gia.

Hiện nay cả nước ta, có khoảng trên 4 vạn di tích lịch sử, văn hóa, trong đó có hơn ba nghìn di tích được xếp hạng di tích quốc gia, hơn 5000 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Việt Nam có những di sản văn hóa có giá trị quốc tế nổi bật. Từ năm 1993 đến 2011, UNESCO đã tôn vinh 5 di sản văn hóa vật thể của nước ta là di sản thế giới: quần thể di tích cố đô Huế -1993, khu phố cổ Hội An, khu di tích Mỹ Sơn 1999, Hoàng thành Thăng Long-2010 và Thành Nhà Hồ -2011. Cùng với việc công nhận là di sản văn hóa thế giới, số lượng khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế đến với các di sản này tăng lên nhanh chóng. Nhìn ra các nước trên thế giới, đồng hành với sự phát triển của du lịch tại các di sản là lượng khách du lịch đến ngày càng nhiều với những tác động không mong muốn, những mặt trái xảy ra với di sản nếu không được tổ chức quản lý tốt. Tại Việt Nam, một số nơi, ở những thời điểm nhất định, tình trạng lượng khách du lịch ồ ạt vượt quá sức chứa của di sản, hiện tượng ô nhiễm môi trường, di sản bị xâm hại đã xảy ra. Trong khi đó, nhiều di sản chưa được khai thác đúng mức, còn ở dạng tiềm năng. Chính vì thế, vấn đề trách nhiệm, vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại các di sản thế giới nói chung cũng như di sản Thành Nhà Hồ nói riêng của Việt Nam là đòi hỏi cấp thiết để vừa bảo tồn, vừa phát huy hiệu quả di sản cho phát triển du lịch.

Trong số các di sản văn hóa vật thể được UNESCO công nhận, di sản Thành Nhà Hồ là được công nhận gần đây nhất (27/6/2011). Sau gần 1 năm được công nhận là di sản văn hóa thế giới, với khoảng 300 lượt khách du lịch mỗi ngày, Thành Nhà Hồ chưa thật sự phát triển trong vai trò là điểm đến du lịch. Thành Nhà Hồ có quy mô rộng, trong đó mật độ phân bố các giá trị hấp dẫn du lịch ở mức độ trung bình. Số lượng dân cư sống trong khu vực di sản rất ít. Hoạt động kinh tế tại khu vực di sản chủ yếu là nông nghiệp. Thành nhà Hồ được các nhà khoa học đánh giá là một trong số ít các di tích kinh thành chưa chịu nhiều tác động của quá trình đô thị hóa, còn được bảo tồn gần như nguyên vẹn cả trên mặt đất và trong lòng đất cảnh quan và quy mô kiến trúc… Vì vậy, quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch ở Thành Nhà Hồ ngay từ bây giờ cần được đặt ra để đảm bảo vừa bảo tồn, vừa phát huy tối ưu giá trị di sản cho hoạt động du lịch tại di sản này trong thời gian tới.

Đối với Thành Nhà Hồ, để di sản này thật sự trở thành điểm đến du lịch như những điểm đến di sản văn hóa thế giới khác của Việt Nam, ngoài việc tuân thủ những định hướng và giải pháp nêu trên, trước mắt cần thực hiện ngay những việc sau đây:

Trước hết, tiến hành Quy hoạch phát triển du lịch Thành nhà Hồ nói riêng và xem xét, rà soát, hoàn thiện lại quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Thanh Hóa nói chung. Trong quá trình lập và hoàn thiện Quy hoạch, cần tuân thủ các quy định của Công ước bảo vệ Di sản thế giới và xem xét đặc điểm, điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội tại di sản Thành Nhà Hồ. Ngoài ra, cần chú ý đến vấn đề liên kết trong xây dựng sản phẩm du lịch bao gồm liên kết với các di tích, danh thắng phụ cận trong tỉnh như Khu di tích Lam Kinh, Suối cá Cẩm Lương, khu du lịch biển Sầm Sơn, Hoằng Hóa, Động Từ Thức và các Làng nghề chiếu cói Nga Sơn, liên kết với các tỉnh thành, đặc biệt với các tỉnh đồng bằng sông Hồng như Ninh Bình, Thái Bình, Nam Định, liên kết với nước bạn Lào thu hút khách quốc tế qua cửa khẩu quốc tế Na Mèo…

Thứ hai, xây dựng kế hoạch từng bước triển khai thực hiện quy hoạch phát triển du lịch Thành Nhà Hồ và quản lý thực hiện quy hoạch sau khi được phê duyệt. Trong quá trình thực hiện cần rút kinh nghiệm và điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với tình hình thực tế.

Thứ ba, có kế hoạch xây dựng thương hiệu điểm đến Thanh Hóa với điểm nhấn là di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ và dành nguồn lực đáng kể để tổ chức triển khai tuyên truyền quảng bá xây dựng thương hiệu du lịch của địa phương.

Thành Nhà Hồ đã góp phần tăng số lượng di sản văn hóa thế giới tại Việt Nam, đồng thời cũng mở ra cơ hội cho hoạt động du lịch phát triển. Là điểm đến mới, hầu như vẫn còn giữ nguyên những giá trị văn hóa, lịch sử, khảo cổ… di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ có điều kiện phát triển thu hút khách du lịch với các sản phẩm du lịch sử, khảo cổ, văn hóa… Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại các khu vực di sản một cách chặt chẽ, đúng đắn sẽ giúp cho các di sản văn hóa thế giới nói chung và di sản văn hóa Thành Nhà Hồ nói riêng phát triển đúng hướng, hiệu quả.

Được sự quan tâm của Chính phủ, sự hợp tác chặt chẽ của các cấp các ngành liên quan, sự quan tâm chủ động vào cuộc của chính quyền địa phương, sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, đánh giá đúng vai trò của di sản, qua đó gắn chặt hơn nữa sự phát triển du lịch với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa thế giới nói chung và Thành Nhà Hồ nói riêng, chắc chắn, sẽ được bảo tồn và phát huy, đóng góp ngày càng quan trọng cho sự tăng trưởng, và phát triển du lịch và nền kinh tế của đất nước cũng như của địa phương trong thời gian tới.

Nguyễn Mạnh Cường

Phó Tổng cục trưởng TCDL

(*) Trích tham luận tại Hội thảo “Giải pháp phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ”. Tít bài do Tòa soạn đặt.

Nguồn: : Báo Du lịch